avrupa yakası evden eve nakliyat

Global durgunluğa giden yol: Pandemi ve petrol savaşları

online radyo dinle

Global durgunluğa giden yol: Pandemi ve petrol savaşları

Global durgunluğa giden yol: Pandemi ve petrol savaşları

in’in Hubey eyaletine bağlı Vuhan kentinde ortaya çıkan Kovid-19’un yerküre umumunda bulaştığı kişi sayısı 135 bine yaklaştı. Her ne kadar Çin’de görülen vaka sayısı azalsa da salgının ABD ve  Avrupa’da giderek yaygınlaşması mevzunun ciddiyetini ortaya koyarken, şimdiye  kadar hem hükumetler hem de merkez bankalarının aldığı önlemler, küresel  iktisattaki panik havasını dağıtamadı.

Salgını önlemek için yapılan her harcamanın ileriye dönük bütçede  sıkılaşma riskini doğurması, halihazırda manevra sahası daralan hükumetleri ve  merkez bankalarını çetine sokuyor. Sair taraftan salgından etkilenen bireylerin  harcamalarının azalması da iç talepte düşüş problemini beraberinde getiriyor.

Kovid-19 sonrası hükümetlerin gözetici ekipman, tarama, tanı testleri  ve hastane kapasitelerini artırıcı istikametteki sıhhat ortamındaki harcamaları bütçede  ek yük oluştururken, başta turizm ve hava yolu dalı olmak üzere ticari  faaliyetleri etkilenen ve likidite meşakkati çeken şirketlerin destek verilmemesi  halinde batma ihtimalinden laf ediliyor.

Devletlerin gerek kendi içinde gerekse vesair devletlerle gerçekleştirdiği  ekonomik faaliyette gözlenen bu daralma, azalan turizm gelirleri ve emtia bazlı  ihracat gelirlerindeki potansiyel düşüşle birleştiğinde anapara piyasalarında da  kayıpların derinleşmesi kaçınılmaz oldu.

TARİHİN EN SERT DÜŞÜŞÜ YAŞANDI

Ticaret savaşının akabinde yorgun düşen piyasalar, Kovid-19 salgını ve  petrol şokunun akabinde gelişen anamal girişlerinde ani duruş riski ile tarihin  en sert düşüşünü yaşadı. Bu üzere durumlarda inançlı liman olarak görülen “altın”  üzere varlıklarda da likidite kaygılarıyla sert paha kaybı görüldü.

Yalnızca bu hafta, Rusya’da RTS endeksi yüzde 23’ün üzerinde düşüş  yaşarken, Almanya, Fransa ve İngiltere başta olmak üzere Avrupa borsalarında da  kayıplar yüzde 20’nin üzerinde gerçekleşti. ABD’de borsalarında ise tarihin en  süratli düşüşleri görüldü ve Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq endekslerinde ortalama  yüzde 18 kayıp yaşandı.

Milletlerarası piyasalarda altının onsu geçen haftaki yüzde 5,2’lik  yararını geri verirken, Aralık 2012’den bu yana en yüksek seviye olan 1.700  dolardan düşüşe geçti ve yine 1.600 doların altına indi.

Brent petrolün varil fiyatı ise ocakta yüzde 15, şubatta yüzde 11,1  gerilemesinin akabinde mart ayında tarihinin en sert düşüşlerinden birini  kaydetti. Fiyatlar, 9 Mart’ta tarihin en sert düşüşlerinden birini kaydederek  31,1 dolara kadar gerilerken, 13 Mart itibarıyla aylık bazda da yüzde 30’un  üzerinde azalışla 33-34 dolar bandında bulunuyor.

FED ZAYIF KALDI, TRUMP DEVREYE GİRDİ

Merkez bankalarının corona virüs ve petrol şoku ile sarsılan piyasalara  birinci likidite müdahalesi, virüsün ortaya çıktığı Çin’den geldi.

Çin Merkez Bankası (PBoC), piyasalardaki panik havasını dağıtmak için  devreye girerek, piyasaya evvel 1,2 trilyon yuan likidite enjekte etti, 7 ve 14  günlük aksi repo getiri nispetlerinde da indirime gitti. Banka daha sonra piyasaya  400 milyar yuanlık daha likidite sağladı. PBoC, 1 yıl vadeli getirisi 10 baz puan, 5  yıl vadeli getirisi ise 5 baz puan indirerek sırasıyla yüzde 4,05 ve yüzde 4,75’e  düşüren banka, son olarak zarurî karşılıkları da kimi bankalar özelinde 0,5 baz  puan azaltarak yüzde 1’e çekti.

Virüsün Avrupa ve ABD’ye yayılarak global ticarette milyar dolarları  aşan kayıplara neden olacağı beklentilerinin artması sonrasında ABD Merkez  Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası’ndan (ECB) da birbiri akabinde açıklamalar  geldi.

Fed, 17-18 Mart’taki Açık Piyasa Komitesi (FOMC) içtiması öncesi,  siyaset nema nispetini 3 Mart’ta 50 baz puan indirerek yüzde 1-1,25 aralığına  çekti. Kelam konusu karar, FOMC’un 2008 global bunalımından bu yana birinci kere planlı  içtimaları öncesi aldığı nema kararı oldu.

Getiri indirimine rağmen piyasalardaki oynaklığın artması ve kayıpların  derinleşmesi üzerine New York Fed, Kovid-19 salgını nedeniyle olağandışı  dalgalanmaların görüldüğü piyasalara yekun 1,5 trilyon dolarlık likidite  vereceğini açıkladı. Banka, 12 Mart’ta gerçekleştirdiği 3 ay vadeli repo  süreciyle piyasaya 500 milyar dolarlık likidite sağlarken, cuma günü de 3 ay ve 1  ay vadeli 2 repo süreciyle piyasaya 500’er milyar dolarlık likidite enjeksiyonu  yapılacağını bildirdi.

Fed’in hamlelerinin piyasalardaki düşüşe gereğince pürüz olamaması  sonrası, ABD Lideri Donald Trump ulusal acil durum ilan ederken, salgınla  savaş kapsamında 50 milyar dolara kadar fonun erişime açılacağını duyurdu.

GÖZLER JAPONYA MERKEZ BANKASI’NDA

Yerküre Sıhhat Örgütü tarafından Kovid-19 salgınının yeni merkezi olarak  ilan edilen Avrupa’da, ECB nemalarda rastgele bir değişim yapmamasına rağmen, yıl  sonuna kadar süreksiz 120 milyar euroluk ek varlık alımı planladığını ve Euro Bölgesi finansal sistemine destek için muvakkat uzun vadeli refinansman  operasyonları (LTRO) sağlanacağı duyurdu.

ECB Lideri Christine Lagarde, getirilerde alt sonda olunmadığı ve  muhtaçlık duyulduğunda indirime gidileceğini de vurgularken, “Virüs üretimi  yavaşlatacak, talebi azaltacak. Argümanlı ve koordineli mali siyaset yanıtına  muhtaçlık var.” sözleri ile mevzunun siyaset yönlendirmesi açısından takip  edileceği bildirisini verdi.

Öte yandan İngiltere Merkez Bankası (BoE), inanılmaz içtimayla, siyaset nema orantısını 50 baz puan indirerek yüzde 0,25’e düşürdü.

Japonya Merkez Bankası (BoJ) ise şimdi bir aksiyon almamasına rağmen, 18-19 Mart’ta gerçekleştirdiği içtimada piyasa operasyonları ile uzun vadeli  kıymetleri kullanarak bol likidite sağlayacakları sinyalini verdi.

Büyük merkez bankalarını takiben gelişmekte olan memleketlerin birçoğunun  da düşük getiri siyasetine süratli bir geçiş yaptığı görülürken, yıl başından bu  yana 30’u aşkın memleket merkez bankası nema silahını çekti.

Analistler, Büyük Buhran ve 2008 finansal bunalımının akabinde dünya  çapında hem arz hem de talep basınçlarının sonucu yeni bir durgunluk riski ile  karşı zıdda kalındığına işaret ederek, cephanesi ve nema manevrası azalan  merkez bankalarının mali genişlemeye adım adım ilerlediğini belirtiyor.

BÜTÇE DENGESİZLİĞİ BORÇLANMANIN YOLUNU AÇABİLİR

Ekonomileri büyük ölçüde güç ihracatına bağımlı devletlerin bütçelerini istikrarda tutabilmeleri için global piyasalarda petrol fiyatlarının belli bir seviyenin altına düşmemesi kıymet taşıyor.

Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) 2020 öngörülerine nazaran, bütçenin istikrarda kalabilmesi için petrolün varil fiyatının Suudi Arabistan için 78,3 dolar, İran için 124,4 dolar, Irak için 59 dolar ve Rusya için 49,2 dolar seviyesinde olması gerekiyor.

Kelam konusu rakamlar, düşük petrol fiyatlarına en uzun süre  dayanabilecek memleketin Rusya olduğunu teyit ederken, bu noktada memleketlerin rezerv  siyaseti ve mevcut ölçüler da dayanabilme gücü açısından değerli bir unsur  olarak öne çıkıyor.

Analistler, piyasalardaki oynaklık ve hükümetlerin giderek azalan  gelirlerine rağmen masraflarındaki artışın, döviz giriş ve çıkışları arasındaki  uyumsuzluğa karşı koymak için acil bir ödeme istikrarı muhtaçlığına yol açabileceğini  vurguluyor.

Bunun bir sonucu olarak, memleketlerin Memleketler arası Para Fonu (IMF) gibi  kurumlara müracaatları da gündeme gelebiliyor. Çünkü geçen hafta İran, Kovid-19 ile  uğraşta kullanılmak üzere 5 milyar dolar kredi talep etti.

IMF’nin blogunda yayımlanan ve Martin Mühleisen tarafından kaleme  alınan bir metinde, corona virüs salgınının tetiklediği önemli bir gerileme  durumunda, birinci reaksiyon olarak IMF’nin gelişen ve gelişmekte olan memleketlere fon  sağlamak için 50 milyar dolara kadar acil durum finansmanı sağlayabileceğinin  iddia edildiği, düşük gelirli memleketlerin bu ölçünün yaklaşık 10 milyar  dolarından yararlanabileceği belirtildi. Metinde ayrıyeten, acil durumun ötesinde üyelerin IMF’nin kota ve borçlanma kaynaklarından yaklaşık 1 trilyon dolarlık savaş sandığından yararlanabileceği vurgulandı.

KAYNAK: AA

Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir